Yemekten sonra tatlı isteği: neden olur, nasıl azalır?
Doyduğun halde yemekten sonra neden tatlı canın çeker? Yemek sonrası tatlı isteğinin yaygın sebepleri ve suçluluk duymadan uygulayabileceğin 8 basit öneri.
Yemeği bitirdin, karnın tok, ama yine de bir şey eksik gibi: "Şöyle küçük bir tatlı olsa..." Bir parça baklava, bir kare çikolata, çayın yanında iki kurabiye. Bu his neredeyse her yemekten sonra geliyorsa yalnız değilsin. Bu bir irade sorunu değil, çok yaygın bir alışkanlık ve değiştirilebilir.
Bu yazıda yemekten sonra tatlı isteğinin neden olduğuna ve onu suçluluk duymadan, her şeyi bir anda yasaklamadan nasıl azaltabileceğine bakıyoruz.
Yemekten sonra neden tatlı canın çeker?
Genelde tek bir sebep yok, birkaç şey bir araya geliyor:
1. Alışkanlık ve ritüel
Pek çok evde yemek tatlıyla ya da çayın yanında bir şeyle biter. Yıllarca böyle olunca beyin o anı tatlıyla eşleştirir. Tok olsan bile istek gelir, çünkü beklenti öğrenilmiştir.
2. Proteini ve lifi az bir öğün
Beyaz ekmek, pilav, makarna ağırlıklı ama protein ve sebzesi az bir öğün daha kısa süre tok tutar. Kısa süre sonra gelen hafif açlık, tatlı isteği gibi hissedilebilir.
3. Hızlı yemek
Tokluk sinyalinin beyne ulaşması biraz zaman alır. On dakikada biten bir yemekten sonra beden hâlâ "doymadım" der ve en hızlı çözüm olarak tatlıyı ister.
4. Yorgunluk ve uykusuzluk
Öğleden sonra ve akşam enerji düşüşü yaygındır. Az uyuduysan bu düşüş daha belirgin olur ve tatlı, hızlı bir enerji kaynağı gibi görünür.
5. Stres ve ödül hissi
Yoğun bir günün sonunda tatlı küçük bir ödüle dönüşür. Bazen istediğin şey tatlının kendisi değil, mola ve rahatlama hissidir.
6. Tatlının hep göz önünde olması
Masadaki şeker kutusu, buzdolabındaki tatlı, misafirden kalan kurabiye. Ulaşması ne kadar kolaysa o kadar sık yenir.
Gün içindeki diğer tatlı krizlerinin sebeplerini merak ediyorsan tatlı krizi rehberine göz at.
Yemekten sonra tatlı isteğini azaltmak için 8 öneri
1. Tabağını doyurucu kur
Öğününde üç şey olsun: protein (yumurta, tavuk, et, balık, kuru baklagil, yoğurt), lif (sebze, salata, bakliyat) ve ölçülü bir karbonhidrat. Mercimek yemeği, bulgur pilavı ve cacık gibi klasik bir ev sofrası zaten iyi bir örnek.
2. Yavaş ye
Yemeği 20 dakikaya yaymaya çalış. Lokmalar arasında çatalı bırakmak, su içmek ve sohbet etmek işe yarar. Tokluk hissi yetiştiğinde tatlı isteği çoğu zaman zayıflar.
3. Yeni bir "yemek sonu" ritüeli seç
Alışkanlık yok olmaz, yer değiştirir. Yemeği kapatmak için tek bir şey seç ve her seferinde onu yap:
- Şekersiz ya da daha az şekerli bir çay veya Türk kahvesi
- Nane, ıhlamur ya da tarçınlı bitki çayı
- Dişleri fırçalamak veya ağız gargarası
- Bir meyve
Birkaç hafta tekrar edince bu ritüel tatlının yerini almaya başlar.
4. Tatlı yiyeceksen küçük ve planlı olsun
Tamamen yasaklamak çoğu zaman isteği büyütür. Canın çekiyorsa küçük bir porsiyonu bilerek ye: iki kare bitter çikolata, bir iki hurma, ceviz içi ile bir kuru incir, küçük bir dilim ev tatlısı. Oturarak, yavaşça, suçluluk duymadan.
5. Meyveyi tatlı yerine koy
Bütün meyve tatlılığı lif ve suyla birlikte getirir. Yemekten sonra mandalina, elma dilimleri üstüne tarçın, nar ya da dondurulmuş üzüm iyi seçenekler. Dünya Sağlık Örgütü, bütün meyvenin doğal şekerini "serbest şeker" sınırına saymıyor ama meyve suyundaki şekeri sayıyor (DSÖ, 2015).
6. 15 dakika bekle
İstek genelde dalga gibi gelir ve geçer. Masadan kalk, bulaşığı topla, kısa bir yürüyüş yap ya da su iç. 15 dakika sonra hâlâ istiyorsan küçük bir porsiyonu rahatça ye.
7. Tatlıyı gözden uzaklaştır
Şeker kutusunu dolaba koy, tatlıları buzdolabının arka rafına al, meyveyi tezgâhın üstüne çıkar. Ortamı değiştirmek iradeden daha çok işe yarar.
8. Çaydaki şekeri yavaş yavaş azalt
Günde birkaç bardak şekerli çay içiyorsan şeker hızla birikir. Bir anda bırakmak yerine her hafta yarım küp azalt. Damak zevkin birkaç haftada alışır.
Günde ne kadar eklenmiş şeker fazla?
DSÖ serbest şekerin günlük enerjinin yüzde 10'undan az olmasını, mümkünse yüzde 5'in altında kalmasını öneriyor. Günde yaklaşık 2.000 kalori alan bir yetişkin için yüzde 10, kabaca 50 gram eder. Kendi gününü görmek için aşağıdaki hesaplayıcıyı dene:
Daha ayrıntılı bilgi için günlük şeker ihtiyacı yazısına bakabilirsin. Şekeri genel olarak azaltmak istiyorsan şekersiz beslenme başlangıç rehberi iyi bir sonraki adım.
Doktora ne zaman danışmalı?
Diyabetin ya da gebelik diyabetin varsa, yemekten sonra belirgin halsizlik, baş dönmesi, titreme veya terleme yaşıyorsan ya da yeme isteği kontrolü kaybettiğini hissettiğin aşırı yeme ataklarıyla birlikte geliyorsa bir doktora veya diyetisyene danış. Bu yazı genel bilgi içindir, tıbbi tavsiye yerine geçmez.
Kısaca
- Yemekten sonra tatlı isteği çoğu zaman alışkanlık, az doyurucu bir öğün, hızlı yemek, yorgunluk ve stresin birleşimidir.
- Protein, lif ve yavaş yemek isteği belirgin şekilde azaltır.
- Tatlının yerine yeni bir yemek sonu ritüeli koy: şekersiz çay, meyve ya da diş fırçalamak.
- Canın çekerse küçük, planlı ve suçluluksuz bir porsiyon ye.
Pipgrove, eklenmiş şekeri azaltmana yardım eden sakin bir iPhone koçu. Tatlı krizleri için bir SOS düğmesi ve her gün büyüyen bir bahçesi var. Uygulama şimdilik İngilizce.
Kısa cevaplar
Yemekten sonra tatlı isteği neden olur?
Çoğu zaman alışkanlıktır: beyin yemeğin tatlıyla bittiğini öğrenmiştir. Proteini ve lifi az bir öğün, hızlı yemek, yorgunluk ve stres de bu isteği artırabilir.
Yemekten sonra tatlı yemek zararlı mı?
Ara sıra küçük bir porsiyon tatlı dengeli bir beslenmenin içinde yer alabilir. Sorun genelde tatlının her öğünden sonra otomatik hale gelmesi ve porsiyonların büyümesidir.
Yemekten sonra tatlı isteğini ne bastırır?
Şekersiz bir çay ya da kahve, bir meyve, birkaç kare bitter çikolata, bir iki hurma veya dişleri fırçalamak yemeği kapatmak için işe yarayabilir.
Yemekten sonra tatlı isteği ne zaman geçer?
Kişiden kişiye değişir. Pek çok kişi yeni bir yemek sonu alışkanlığını iki üç hafta tekrarladıktan sonra isteğin belirgin şekilde zayıfladığını fark ediyor.
Okumaya devam et
- Şeker nasıl bırakılır? Kendini zorlamadan 4 aşamada şekeri azaltmak
- Şekerin zararları: fazla eklenmiş şeker vücutta neye yol açabilir?
- Şeker detoksu nasıl yapılır? 7 günlük sade plan (kontrol listesiyle)
- Şekersiz beslenme nasıl olur? Başlangıç rehberi ve örnek bir gün
- Günlük şeker ihtiyacı: günde kaç gram şeker fazla? (Hesaplayıcı)
- Şekeri bırakınca ne olur? Gün gün neler hissedebilirsin